Veiligheidscultuur binnen een bedrijf
Veiligheid op de werkvloer is meer dan het naleven van regels — het is een kwestie van cultuur.
Ik ben me daarom gaan verdiepen in wat een veiligheidscultuur bepaalt, welke risico’s er spelen en hoe bedrijven deze kunnen verkleinen.
De feiten
Uit het TNO-onderzoek ArboBalans 2016 blijkt het volgende:
- In 2015 liepen 211.000 werknemers lichamelijk of geestelijk letsel op door een ongeval op het werk (ongeveer 3% van alle werknemers).
- 5% van de metaalarbeiders en machinemonteurs kreeg te maken met een arbeidsongeval.
- De meeste ongevallen gebeuren in technische beroepen en binnen de industrie.
- Middelgrote bedrijven hebben het hoogste risico op arbeidsongevallen.
- Laagopgeleiden en werknemers in ploegendienst lopen vaker risico.
- Werknemers die vinden dat hun bedrijf een goede veiligheids- en gezondheidscultuur heeft, hebben 1,3 keer minder kans op een ongeval.
Waar gaan de meeste dingen mis?
Opvallend genoeg gebeuren ongelukken vaak tussen productieactiviteiten — niet tijdens het produceren zelf.
Dat zijn momenten zoals:
- Omstelwerkzaamheden
- Afstelwerkzaamheden
- Onderhoudswerkzaamheden
De oorzaak ligt vaak in het niet goed isoleren van energiebronnen: elektriciteit, hydrauliek, druk, hitte, enzovoort.
De oplossing: Lock-Out / Tag-Out
Een analyse van alle energiebronnen en duidelijke maatregelen om deze te isoleren is essentieel.
Dat vormt de basis voor een Lock-Out/Tag-Out (LOTO)-procedure: een gestructureerde manier om machines veilig te stellen voordat eraan wordt gewerkt.
Een effectieve LOTO-procedure is machinespecifiek.
Je bekijkt per installatie welke energiebronnen aanwezig zijn en hoe je die veilig kunt isoleren.
Praktijkervaring
Ik heb zelf ruim twee jaar lang schepen van de Jan De Nul-groep bezocht om dergelijke procedures op te stellen en te bundelen in een LOTO-manual.
Tijdens die periode bezocht ik verschillende typen baggerschepen — van sleephopperzuigers en cutterzuigers tot backhoe-dredgers en installatieschepen voor windmolenparken.
Naast het opstellen van procedures gaf ik ook aandacht aan veiligheidsbewustzijn binnen de bemanning.
Dat had zichtbaar effect: zodra mensen begrijpen waarom een procedure bestaat, groeit hun betrokkenheid en verantwoordelijkheid.
Het effect van een goede veiligheidscultuur
Wanneer een organisatie dit proces opstart en het management het ondersteunt, gebeurt er iets bijzonders:
- De veiligheid op de werkvloer verbetert merkbaar.
- De bewustwording van medewerkers neemt toe.
- En de cultuur verandert – veiligheid wordt vanzelfsprekend in plaats van verplicht.
Zo snijdt het mes aan twee kanten:
de procedures zorgen voor een veilige werkomgeving, en het bewustzijn zorgt ervoor dat die veiligheid ook behouden blijft.